Voorgestelde maatregelen

In het verlengde van toekomstbestendige gemeentefinanciën fase 1, bij de Kadernota 2025, is een vergelijkbaar traject doorlopen naar de Kadernota 2026: toekomstbestendige gemeentefinanciën fase 2. Gezien de huidige negatieve meerjarenraming, 'claims' op de exploitatiebegroting, met de 'lucht uit de begroting' toenemende risico's in de begroting én onzekere externe factoren is voor deze fase wederom een set van mogelijke maatregelen opgesteld die kunnen helpen bij/ leiden tot een sluitende meerjarenbegroting. Voor de uitwerking van mogelijke maatregelen heeft het college verzocht een viertal scenario's uit te werken met oplopende impact. In alle scenario's is een sluitende begroting 2026 het uitgangspunt, waarbij oplopend een steeds groter tekort wordt opgelost met steeds impactvollere maatregelen. Het college heeft het tweede scenario laten uitwerken, waarbij 2026 en 2027 een sluitend begrotingssaldo laat zien en 2028 en 2029 een tekort van resp. € 3 miljoen en € 4 miljoen.

Bij het uitwerken van de scenario's is als uitgangspunt het recentst met de Raad gedeelde saldo gehanteerd (Informatienota ‘Verdeelmodel gemeentefonds’ d.d. 11 maart 2025). Ontwikkelingen in het kader van het reguliere voorjaarsnota- en kadernotaproces zijn hierin niet meegenomen.

Het college stelt voor de volgende maatregelen door te voeren:

Toelichting

Stand van zaken taakstelling GR'en

Het hier gepresenteerde bedrag betreft een regionaal teruggekoppelde stand van zaken met betrekking tot de realisatie van de taakstelling uit de Kaderbrief GR'en van februari j.l., toegepast op de begroting van Pijnacker-Nootdorp. De definitieve bedragen volgen uit de nog vast te stellen begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen en worden opgenomen bij in begroting 2026.

Kostendekkende anterieure overeenkomsten bouwplannen

We leggen jaarlijks € 100.000 toe op het opstellen en aangaan van anterieure overeenkomsten.We streven naar 100% kostendekkendheid. Rekening houdend met 25% faalkosten gaan het college uit van een jaarlijkse besparing van € 75.000.

Terugdringen beheerkosten strategisch vastgoed

Het betreft hier kosten voor het tijdelijk beheer van strategische grondaankopen/ vastgoed tot dat de gronden / objecten in een GREX worden ingebracht. Bij opening van de GREX Oranjepark en Dwarskade komt de helft van deze kostenpost te vervallen. Door de verdere verkoop van onbenut maatschappelijk vastgoed in de toekomst en terughoudendheid bij nieuwe aankopen kunnen deze kosten de komende jaren worden afgebouwd tot 20% van het huidige budget.

Besparen energiekosten Openbare verlichting

Door (versnelde) vervanging van (deels dimbare) ledverlichting binnen de gemeente (lichtmasten) dit jaar en komend jaar besparen we in de toekomst jaarlijks € 180.000 aan energiekosten.

Verhogen toeristenbelasting

De raad heeft het college gevraagd te onderzoeken welke opties er zijn als het gaat om het verhogen van de toeristenbelasting en het gaan invoeren van een forensenbelasting. Artikel 223 van de Gemeentewet bepaalt dat gemeenten een forensenbelasting kunnen heffen op natuurlijke personen die meer dan 90 dagen per jaar een gemeubileerde woning in de gemeente beschikbaar houden, zonder daar hun hoofdverblijf te hebben. Het doel van deze belasting is om niet-ingezetenen, met voornamelijk een tweede woning, die toch veel gebruik maken van gemeentelijke voorzieningen, mee te laten betalen aan het algemene voorzieningenniveau. Omdat tweede woningbezit in Pijnacker-Nootdorp nauwelijks voorkomt is de invoering van forensenbelasting niet interessant. Anders is het met de toeristenbelasting zoals wij deze al kennen. Op grond van artikel 224 van de Gemeentewet wordt toeristenbelasting geheven van personen die verblijf houden binnen de gemeente en die niet als ingezetene in de Basisregistratie Personen (BRP) zijn ingeschreven. De aanslag wordt opgelegd aan degene die gelegenheid tot verblijf biedt. In Pijnacker-Nootdorp is het tarief voor een overnachting op een camping in een mobiel onderkomen (tent, caravan, camper) €1,02 en een hotel €2,39. Voor 2025 is de opbrengst begroot op € 219.000, voor het overgrote deel afkomstig van Hotel vd Valk Den Haag-Nootdorp. In Den Haag is het tarief 6,20 per overnachting. (Delft €4,50; Zoetermeer €10,32). Het college stelt voor het Haagse tarief in te voeren.

Kostendekkende leges bouwvergunning

Bij de begroting 2025 is de kostendekkenheid 97,84%. We streven naar 100% kostendekkendheid. Per jaar zou dit € 45.000 moeten opleveren.

Verder inperken citymarketing

Bij toekomstbestendige gemeentefinanciën fase 1 is besloten tot een bezuiniging op Citymarketing met € 43.000. In de begroting 2025 rest nog € 27.000 wat wordt ingezet in het kader van Natuurlijk Pijnacker-Nootdorp waarmee we ons economisch vestigingsklimaat promoten. Het college stelt voor het budget voor de website, magazine en vouchers te versoberen en terug te brengen tot € 17.000.

Stopzetten beheer bewaakte fietsenstallingen

In 2024 is het beheer van de bewaakte fietsenstallingen opnieuw aanbesteed. Gedurende 2 jaar verzorgt DudeGoed/Fietsenwacht het beheer van de fietsenstallingen bij de haltes Pijnacker-centrum en Nootdorp. Dit jaar moet voorzetting opnieuw worden overwogen en aanbesteed. Beëindiging levert een jaarlijkse besparing op van € 159.000.

Besparing opvang wilde dieren

Er kan bij de opvang wilde dieren € 4.000 worden bespaard op de niet wettelijke taken door het opzeggen van de overeenkomst met De Wulp vogelopvang.

Rotterdampas

Het college stelt voor de bijdrage aan de Rotterdampas stop te zetten. Hierdoor kunnen onze inwoners met een lager inkomen geen Rotterdampas meer kopen tegen gereduceerd tarief, maar betalen zij bij aanschaf/ verlenging het standaardtarief van €65. De kosten voor de Rotterdampas zijn begroot op € 20.000.

Verkenning van kaasschaaf op 5% van alle advies en diensten derden

Binnen het Domein fysieke leefomgeving is jaarlijks ruim € 1,5 miljoen begroot voor de post adviezen & onderzoeken derden en de post overige goederen & diensten. Het totaal van deze posten laat jaarlijks een onderuitputting zien. Het college stelt daarom een structurele korting van 5% voor.

Inhaalindexatie OZB

Bij de begroting 2025 is een (inhaal)indexering van 3% in 2025 en 3% in 2026 vastgesteld. Aangezien het OZB-percentage bij Pijnacker-Nootdorp nog veel ruimte laat (zowel in benchmark met andere gemeenten als ten opzichte van het rekentarief in de algemene uitkering) wordt voorgesteld deze lijn van 3% voor 2027 door te trekken. Deze 3% betekent circa € 12 voor een gemiddeld huishouden per jaar.

LET OP: het OZB-percentage is slechts één element van de OZB-opbrengsten. Het andere element is de WOZ-waarde, welke in Pijnacker-Nootdorp relatief hoog is. Op basis van deze WOZ-waarde wordt de gemeente echter gekort op de algemene uitkering.

Om een beeld te schetsen van de OZB-ruimte wordt in de volgende tabel (over het jaar 2025) een vergelijking gemaakt tussen de door de gemeente Pijnacker-Nootdorp gehanteerde OZB percentages en de rekenpercentages van de algemene uitkering:

Het rekentarief van de algemene uitkering is een generiek percentage dat het Rijk gebruikt voor elke gemeente. Op basis van dit tarief wordt elke gemeente gekort op de algemene uitkering, voor het deel waarvan 'het Rijk vindt' dat de gemeente dit middels lokale belastingen zelf kan ophalen. Aan deze methodiek kleven diverse 'mitsen en maren', maar deze vergelijking geeft wel een beeld/ perspectief van waar de gemeente staat.

Voorgestelde maatregelen, verder uit te werken bij de begroting

Voor een aantal kansen en risico's, zoals enkele aanbestedingen in de openbare ruimte, renteontwikkelingen en effecten van de voorjaarsnota van het Rijk is de impact nog onvoldoende in beeld en slechts een indicatie te geven (zoals opgenomen in de inleiding). Mocht dit bij elkaar negatief uitpakken bestaat de kans dat bij de begroting 2026 aanvullende maatregelen genomen moeten worden.

Samenvatting

Voorgaande uiteenzettingen leiden tot de volgende resultaten:

Maatregelen waarvan wordt voorgesteld NIET door te voeren in deze fase

In deze fase van toekomstbestendige gemeentefinanciën is wederom een inventarisatie van maatregelen aan het college voorgelegd. Deze niet (geheel) uitputtende lijst heeft geleid tot de volgende maatregelen waarvan wordt voorgesteld niet door te voeren in deze fase.

Toelichting

Afbouw SBJ Samen sterk

Doel van de samenwerking is voorkomen en tegengaan van eenzaamheid, het stimuleren van verbondenheid en samenredzaamheid door o.a. lief en leed straten, community building, opzetten informele netwerken e.d. De Bibliotheek Oostland is daarbij penvoerder. De Subsidie bestaat feitelijk uit personeelslasten (in dienst bij de bibliotheek). Bij afbouw subsidie moet daarom een redelijke termijn (min. 1 jaar) in acht worden genomen

Stopzetten bijdrage Zomerschool

Het betreft hier een niet wettelijke taak. Bovendien kan hier subsidie voor worden aangevraagd en zijn er ook andere voorzieningen beschikbaar. Besparing op bijdrage kan per 2028 ingevoerd worden.

Stopzetten Combinatiefunctionarissen

Laagdrempelig en aanvullend sport- en cultuuraanbod op 17 PO scholen (Rijke schooldag), 1 KO organisatie, 3 sportverenigingen en in de buurt (voor alle jeugd). Het betreft een niet wettelijke taak (T4T sport en cultuur en beweegcoaches senioren en aangepast sporten). Het genoemde te besparen bedrag is de gemeentelijke bijdrage. Daarnaast zijn er aanvullende bijdragen vanuit Rijk, partners en het Ondernemersfonds. De lopende afspraken zijn tot en met 2026.

Verkenning van kaasschaaf op 5% van alle subsidies

Besparing van 5% op hele subsidielijst, met uitzondering van SBJ (is al meegeteld) en Gro-up (vanwege advies bij eindevaluatie actieplan bestaanszekerheid.

Herinvoeren hondenbelasting

Op verzoek van de raad is onderzocht wat herinvoeren van de hondenbelasting betekent. Herinvoeren tegen hetzelfde tarief levert € 154.000 op. Minus implementatie kosten 1e jaar € 25.000 en handhavings/ inningskosten 2e jaar en verder (€ 9.000).

Stopzetten Kleine verkeersmaatregelen

Het budget is bedoeld voor kleine verkeersmaatregelen naar aanleiding van meldingen inwoners. Daar waar aantoonbaar noodzakelijk treffen we maatregelen zoals rond de Parade. Slechts een deel kan uitgevoerd worden met het budget.

Heroverwegen Doorstroommakelaar na twee jaar

Met dit voorstel gaan we terug naar het oorspronkelijke idee van een pilot voor twee jaar.

Opzeggen CAR-verzekering

De gemeente sluit jaarlijks een zogenaamde CAR verzekering (Construction All Risk verzekering) af tegen materiële schade die ontstaat tijdens de bouw of montage van gebouwen, wegen, bruggen en installaties. De normale gang van zaken is dat de opdrachtnemer (aannemer) een (doorlopende) CAR verzekering heeft. Opzeggen van deze verzekering brengt echter financiële en juridische risico's met zich mee die eerst nader in beeld gebracht moeten worden.

OZB 3% woningen jaarlijks vanaf 2028

Op de korting van de algemene uitkering wordt een zogenoemd “vereveningspercentage” toegepast. Deze bedraagt 80% voor woningen en 70% voor niet woningen. Bij de herverdeling van het gemeentefonds staan ook deze percentages ter discussie. Met een jaarlijkse verhoging van de OZB met 3% anticiperen we op de herverdeling en een verhoging van het vereveningspercentage door het Rijk naar 90%.

Overige onderwerpen

Naast de hierboven beschreven maatregelen zijn enkele andere onderwerpen te identificeren waarover afweging kan plaatsvinden. Oftewel: deze lijst is niet uitputtend. Te denken valt aan:

• OZB; de huidige OZB verhoging is een beperkte indexatie van de OZB. De OZB tarieven zijn nog aanzienlijk lager dan waarmee in gemeentefonds wordt gerekend. Er is geen verhoging toegepast voor het sluitend verkrijgen van de begroting of het (volledig) opvangen van het herverdeeleffect,

• (her)overwegen van besluiten die in het recente verleden zijn doorgevoerd en waarvan de uitvoering nog niet is aangevangen,

• Eventuele, daadwerkelijke, inzet van de mogelijkheid om algemene reserve te gebruiken voor dekking van structurele lasten (zie uitwerking hierna).

Inzet van algemene reserve ter dekking van structurele lasten

Vanaf (1 januari) 2024 is het gemeenten toegestaan reserves en overschotten in te zetten ter dekking van structurele lasten. Als voorwaarden hiervoor gelden de volgende regels:

• Van het vrij besteedbare vermogen (algemene reserves) mag maximaal 10% worden ingezet,

• De solvabiliteit moet groter zijn én blijven dan 20%,

• Het weerstandsvermogen moet, naar oordeel van de toezichthouder (de provincie), voldoende zijn.